Jednym z kluczowych tematów narady Prezesów Okręgów i Dyrektorów Biur Okręgów, która odbyła się 29 lipca 2026 r., była reforma struktur terenowych PZD. Wprowadzenia do zagadnienia dokonał Prezes PZD Eugeniusz Kondracki, natomiast zasady prawne, przyjęty tryb postępowania i podjęte uchwały omówił radca prawny Tomasz Terlecki. Referujący przedstawili zarówno przyczyny reformy, jak i jej najważniejsze założenia oraz planowane etapy wdrażania.

Przypomniano, że proces reformy został zainicjowany przez Krajowy Zjazd Delegatów, który nakazał przeprowadzenie restrukturyzacji jednostek okręgowych PZD. Celem reformy jest dostosowanie struktury Związku do aktualnych potrzeb ROD i działkowców oraz tworzenie jednostek zdolnych do sprawnej i pełnej realizacji zadań statutowych. Prezes PZD podkreślił, że podstawowym kryterium oceny nie może być samo formalne utrzymywanie dotychczasowych struktur, lecz ich rzeczywista stabilność finansowa, potencjał kadrowy, sprawność organizacyjna i zdolność zapewnienia profesjonalnej pomocy prawnej, gruntowej, finansowej, inwestycyjnej i szkoleniowej.

Uczestnikom przedstawiono trzy mechanizmy reformy. Pierwszy polega na wewnętrznej reorganizacji istniejącego okręgu poprzez zastąpienie delegatur lub dotychczasowego scentralizowanego modelu jednostkami rejonowymi. Drugi przewiduje likwidację okręgu, utworzenie na jego obszarze jednostki rejonowej i włączenie jej do silniejszego okręgu. Trzeci obejmuje połączenie dwóch okręgów tego samego szczebla i utworzenie jednego nowego okręgu. Zaznaczono, że wybór rozwiązania zależy od sytuacji konkretnego terenu i musi być poprzedzony analizami oraz konsultacjami.

W tym kontekście omówiono pięć uchwał podjętych 28 lipca 2026 r. przez Krajowy Zarząd PZD. Dotyczyły one wskazania Okręgu w Częstochowie do likwidacji i przekształcenia w rejon, przygotowania reorganizacji wewnętrznej Okręgu Śląskiego i Okręgu Mazowieckiego, a także rozpoczęcia prac przygotowawczych do utworzenia Okręgu Lubuskiego oraz Okręgu Kujawsko-Pomorskiego. Wyjaśniono, że uchwały dotyczące połączenia okręgów rozpoczynają etap analityczny i konsultacyjny, ale nie przesądzają jeszcze siedzib nowych okręgów, organizacji ich biur ani ewentualnego tworzenia jednostek rejonowych.

Szczególną uwagę poświęcono dziewięciu uchwałom Krajowej Rady PZD przyjętym 29 lipca 2026 r. Tworzą one trzy spójne pakiety dotyczące Częstochowy, Elbląga i Słupska. Każdy pakiet obejmuje likwidację dotychczasowego okręgu, powołanie w jego miejsce jednostki rejonowej oraz odpowiednie rozszerzenie obszaru działania okręgu przejmującego: Śląskiego, Warmińsko-Mazurskiego albo Pomorskiego. Nowe rozwiązania mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. i zapewnić połączenie lokalnej dostępności obsługi ze specjalistycznym zapleczem większych, stabilniejszych jednostek.

Podczas narady omówiono również dalszy tryb wdrażania uchwał Krajowej Rady. Obejmie on w szczególności inwentaryzację majątku i dokumentacji, uporządkowanie spraw finansowych i zobowiązań, zabezpieczenie prowadzonych postępowań, wykonanie czynności organizacyjnych oraz właściwe uregulowanie sytuacji pracowników. Podkreślono konieczność ścisłej współpracy zainteresowanych okręgów z Biurem Jednostki Krajowej, prowadzenia rzetelnej komunikacji z ROD oraz zachowania ciągłości wszystkich spraw i bieżącej pomocy dla ogrodów i działkowców.

Podsumowując temat, Prezes PZD zapowiedział kontynuowanie reformy i podejmowanie prac dotyczących kolejnych okręgów. Każde dalsze rozstrzygnięcie ma być przygotowywane indywidualnie, na podstawie wiarygodnych danych, konsultacji i oceny lokalnych potrzeb. Podkreślono, że reforma nie służy ograniczaniu obecności PZD w terenie, lecz budowaniu sprawniejszych struktur, które będą bliżej ROD, a zarazem otrzymają odpowiednio silne zaplecze do skutecznej realizacji zadań Związku.

T. Terlecki

źródło:Polski Związek Działkowców - Bieżące wydarzenia

Pierwszym omawianym na naradzie prezesów i dyrektorów okręgów PZD tematem była Realizacja uchwał Krajowego Zarządu PZD w sprawie odbytych walnych zebrań w ROD.

Prezes PZD dokonał wstępu do tematu informując, że Krajowa Rada PZD podsumowała walne zebrania sprawozdawcze w ROD w 2026 r. na IX posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2026 r.  i podjęła uchwałę nr 12/IX/2026 w sprawie podsumowania walnych zebrań sprawozdawczych oraz konferencji delegatów w rodzinnych ogrodach działkowych. Z uwagi jednak, na fakt, że z podsumowania wynikało, że niektóre zarządy ROD i okręgi nie w pełni wywiązały się ze statutowego obowiązku nadzoru nad zarządami ROD w zakresie organizacji i przeprowadzenia walnych zebrań oraz uchwały nr 574/2025 Krajowego Zarządu PZD z dnia 17 grudnia 2025 r. w sprawie wytycznych dla zarządów i komisji rewizyjnych ROD w sprawie przeprowadzenia walnych zebrań sprawozdawczych i konferencji delegatów w ROD w bieżącej kadencji oraz wzorów dokumentów do przeprowadzania tych zebrań Krajowy Zarząd PZD w dniu 9 lipca br. zobowiązał te okręgi do wyegzekwowania od zarządów ROD wykonania tych obowiązków i poinformowania KZ o efektach działań w przeciągu miesiąca. Wprawdzie termin ten jeszcze nie minął, 5 okręgów przekazało wiadomości o tym, że już we wszystkich ROD zebrania się odbyły.

Wyniki kampanii walnych zebrań w ROD w 2026 roku przedstawiła Zofia Rut-Skórzyńska, Kierownik Wydz. Organizacyjnego. Poinformowała, że na dzień podsumowania, tj. 3 czerwca 2026 r odbyło się 4509 walnych zebrań, w tym 79 konferencji delegatów, co stanowiło 99% wszystkich ROD w kraju. Walne zebrania nie odbyły się jedynie w 55 ogrodach, czyli w 1,2% ROD. Średnia frekwencja na walnych zebraniach 25,39% i była niższa w porównaniu do roku 2025, kiedy odnotowano średnią 28,41%.

Poruszyła również kwestię obsługi walnych zebrań przez przedstawicieli OZ. Wszystkie zebrania zostały obsłużone w 10 okręgach: Częstochowie, Elblągu, Gorzowie Wlkp., Kaliszu, Koszalinie, Opolskim, Pile, Słupsku, Szczecinie, Śląski.  Pojedyncze zebrania nie zostały obsłużone w Okręgu Małopolskim, Podkarpackim. Pomorskim, Warmińsko-Mazurskim. W większości pozostałych okręgów zapewniono obsługę ponad 95% walnych zebrań i te okręgi zostały zobowiązane do przeanalizowania przyczyn, które spowodowały nieobecność przedstawiciela OZ na walnym zebraniu i wyciągnięcia wniosków na przyszłość, aby zabezpieczyć udział członka zespołu ds. obsługi walnych zebrań w każdym ROD.  Zadowalająca była liczba uchwał walnych zebrań w sprawach realizacji inwestycji w ROD, aż 4020, co jest odzwierciedleniem potrzeb unowocześniania i modernizacji ROD.

Prezes PZD podsumowując temat wskazał, że w roku 2027 Związek będzie znajdował się w innej sytuacji z uwagi na realizację reformy strukturalnej PZD. W przyszłej kampanii sprawozdawczej niektóre obecne okręgi nie będą już funkcjonowały, na ich miejsce zostaną powołane rejony i te zmiany będą musiały być uwzględnione w przygotowaniach do walnych zebrań w ROD. Prezes zaapelował do prezesów i dyrektorów biur okręgów o podjęcie szczególnych przygotowań do walnych zebrań w roku 2027, które zagwarantują sprawne przeprowadzenie zebrań we wszystkich ROD, jak również obecność przedstawiciela Okręgowego Zarządu PZD.

Zofia Rut-Skórzyńska

źródło: Polski Związek Działkowców - Bieżące wydarzenia

W dniu 29 lipca 2026 r. w Warszawie, po zakończeniu X posiedzenia Krajowej Rady PZD, odbyła się narada prezesów okręgów PZD oraz dyrektorów biur okręgów. Jednym z omawianych zagadnień była problematyka naruszania zasad współżycia społecznego w rodzinnych ogrodach działkowych.

Temat ten zyskuje na znaczeniu z uwagi na rosnącą liczbę skarg wpływających w tym zakresie do Jednostki Krajowej PZD. Do Wydziału Organizacyjnego JK PZD wpływa nie tylko duża liczba pisemnych skarg, ale również liczne telefony od działkowców oczekujących pomocy w rozwiązaniu konfliktów sąsiedzkich. Są to sprawy wyjątkowo trudne do rozpatrywania, ponieważ w większości przypadków nie dotyczą naruszenia konkretnego przepisu prawa lub Regulaminu ROD, lecz zachowań ocenianych przez pryzmat kultury osobistej, wzajemnego szacunku oraz zasad współżycia społecznego, do przestrzegania których wprost zobowiązuje działkowców § 9 ust 2 pkt 9 Regulamin ROD.

Zasady współżycia społecznego nie zostały zdefiniowane w jednym akcie prawnym. Są to powszechnie akceptowane normy moralne, etyczne i obyczajowe regulujące relacje pomiędzy ludźmi. Opierają się przede wszystkim na wzajemnym szacunku, uczciwości, życzliwości, poszanowaniu cudzych praw, tolerancji oraz odpowiedzialności za własne zachowanie. W rodzinnych ogrodach działkowych mają one szczególne znaczenie, ponieważ funkcjonowanie ogrodu opiera się na codziennym współistnieniu wielu osób korzystających z niewielkiej, wspólnej przestrzeni. Samo przestrzeganie przepisów Regulaminu ROD nie zawsze jest wystarczające do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania ogrodu. Równie istotna jest kultura osobista oraz gotowość do uwzględniania potrzeb innych użytkowników działek. Praktyka pokazuje, że wiele konfliktów nie wynika z naruszenia prawa, lecz z braku elementarnego poszanowania drugiego człowieka. Wielu działkowców prezentuje postawę, że są właścicielami swojego „kawałka ziemi” i mogą tam robić wszystko nie biorąc przy tym pod uwagę potrzeb i praw innych działkowców do korzystania z działki w sposób pozbawiony uciążliwości.

Najczęściej zgłaszane problemy dotyczą agresywnych zachowań pomiędzy działkowcami, naruszania prywatności, zakłócania spokoju, sporów sąsiedzkich oraz niewłaściwego korzystania z działek i infrastruktury ogrodowej. Coraz częściej pojawiają się również skargi związane z monitoringiem, dronami czy potrzebami osób z niepełnosprawnościami. Większość tych spraw nie wynika z naruszenia konkretnego przepisu, lecz z braku wzajemnego szacunku, kultury osobistej i poszanowania praw innych działkowców. Korzystanie z własnej działki nie może odbywać się kosztem spokoju, bezpieczeństwa i prawa do wypoczynku innych użytkowników ogrodu.

Skargi dotyczą również zachowania członków organów ROD. Osoby pełniące funkcje społeczne powinny dawać przykład przestrzegania zasad współżycia społecznego, bezstronności i kultury osobistej. Nie oznacza to jednak, że wyłącznie członkowie organów są stroną konfliktów – zdarzają się także przypadki agresji wobec nich ze strony działkowców. Dlatego każda sprawa wymaga rzetelnego wyjaśnienia, opartego na obiektywnej ocenie okoliczności.

Podsumowanie

Sprawy dotyczące naruszenia zasad współżycia społecznego będą stanowiły coraz większe wyzwanie dla jednostek organizacyjnych PZD. Wynika to nie tylko ze wzrostu liczby konfliktów sąsiedzkich, ale również ze zmieniających się oczekiwań działkowców oraz coraz częstszego wykorzystywania nowych technologii, takich jak monitoring czy drony.

Nie każda skarga zakończy się jednoznacznym ustaleniem wszystkich okoliczności ani rozstrzygnięciem satysfakcjonującym obie strony. W wielu przypadkach najistotniejsze jest jednak, aby postępowanie zostało przeprowadzone rzetelnie, bezstronnie i z poszanowaniem prawa każdej ze stron do przedstawienia swojego stanowiska.

Przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

• nie ograniczać się wyłącznie do wyjaśnień jednej strony lub członka organu ROD – w razie potrzeby wysłuchać również świadków i inne osoby posiadające wiedzę o sprawie;
• ustalić, czy skarga dotyczy naruszenia przepisów związkowych, czy też wyłącznie konfliktu osobistego, którego organy PZD nie są w stanie rozstrzygnąć;
• badać całokształt okoliczności, w tym historię konfliktu oraz wcześniejsze działania podejmowane przez zarząd ROD;
• zbadać, czy sprawa nie może znaleźć rozstrzygnięcia w mediacji;
• w sprawach budzących istotne wątpliwości rozważyć przeprowadzenie oględzin na terenie ROD;
• zachować szczególny obiektywizm, gdy skarga dotyczy członka organu ROD;
• pamiętać, że celem postępowania nie jest wskazanie „wygranej” strony, lecz rzetelna ocena zgromadzonego materiału oraz podjęcie działań służących ograniczeniu dalszej eskalacji konfliktu.

Doświadczenia Jednostki Krajowej PZD wskazują również, że wielu sporom można byłoby zapobiec już na etapie zarządu ROD poprzez spokojną rozmowę, właściwą komunikację i próbę rozwiązania problemu, zanim konflikt przerodzi się w wieloletni spór angażujący kolejne organy PZD. Z tego względu szczególnego znaczenia nabiera stałe doskonalenie umiejętności komunikacyjnych i mediacyjnych członków organów ROD.

Pamiętać należy, że każda sprawa jest inna i wymaga indywidulanego podejścia, nie zmienia się jednak fakt, że uporczywe lub rażące występowanie przeciwko porządkowi ogrodowemu czyniąc uciążliwym korzystania z innych działek jest podstawą, po spełnieniu wymogów formalnych, wypowiedzenia umowy dzierżawy działkowej i w sytuacjach, kiedy ta uciążliwość jest faktycznie istotna dla innych użytkowników a pozostałe działania zawiodły - powinna być stosowana.

Joanna Jędrzejewska

Wydział Organizacyjny JK PZD

źródło: Polski Związek Działkowców - Bieżące wydarzenia